قوانین نگهداری حیوانات خانگی در آپارتمان و حق اعتراض ساکنین

در این مطلب، قوانین نگهداری سگ و گربه در آپارتمان، حقوق ساکنین، نقش مدیر ساختمان و مراحل شکایت را بررسی می‌کنیم.

چرا رعایت قوانین نگهداری حیوانات خانگی در آپارتمان مهم است؟

زندگی آپارتمانی به معنای استفاده مشترک از فضاها و امکانات عمومی است. وقتی افراد مختلف با سبک زندگی متفاوت در کنار هم زندگی می‌کنند، طبیعی است که نبود قوانین مشخص باعث بروز اختلاف شود.

در ساختمان هایی که قوانین شفافی درباره حیوانات خانگی وضع نشده است، معمولا مشکلات زیر بیشتر دیده می‌شود:

• شکایت از سر و صدای حیوانات
• آلودگی فضای عمومی
• ترس برخی ساکنین از حیوانات
• آسیب به مشاعات ساختمان
• اختلاف میان صاحبان حیوانات و سایر همسایه ها

اما زمانی که قوانین مشخص و منطقی وجود داشته باشد، هم صاحبان حیوانات تکلیف خود را می‌دانند و هم سایر ساکنین احساس امنیت و آرامش بیشتری خواهند داشت.

از طرف دیگر، مجتمع هایی که سیاست های حرفه‌ای برای نگهداری حیوانات دارند، معمولا سریع تر می‌توانند ساکنین جدید جذب کنند.

بایدها و نبایدهای قانونی نگهداری حیوانات در آپارتمان

5 قانون مهم که مدیر ساختمان باید برای نگهداری حیوانات خانگی در نظر بگیرد

برای بسیاری از خانواده ها، سگ، گربه یا حتی پرنده فقط یک حیوان خانگی نیست؛ بلکه عضوی از خانواده است. در سال های اخیر، تعداد افرادی که در آپارتمان حیوان خانگی نگه می‌دارند، به طور چشمگیری افزایش یافته است.

همین موضوع باعث شده مدیر و هیئت مدیره ساختمان ها با چالش های جدیدی روبرو شوند؛ از یک طرف باید حقوق صاحبان حیوانات رعایت شود و از طرف دیگر آرامش و آسایش سایر ساکنین نیز حفظ شود.

به همین دلیل، وجود قوانین شفاف و اصولی درباره حیوانات خانگی در آپارتمان اهمیت زیادی دارد. قرار دادن این 5 قانون در آیین نامه مجتمع مسکونی، می‌تواند به آرامش بیشتر ساکنین کمک کند:

قانون 1: مشخص کردن دقیق حیوانات مجاز در ساختمان

اولین و مهم ترین موضوع در قوانین حیوانات خانگی، تعیین دقیق نوع حیوانات مجاز است.

مدیریت ساختمان باید به صورت شفاف مشخص کند:

• چه حیواناتی اجازه نگهداری دارند.
• آیا محدودیت وزنی وجود دارد یا خیر.
• محدودیت تعداد حیوانات در هر واحد چقدر است.
• کدام نژادها مجاز یا غیرمجاز هستند.

برای مثال، ممکن است ساختمانی اجازه نگهداری یک قلاده سگ یا دو قلاده گربه را بدهد، اما برای حیوانات بزرگ تر محدودیت در نظر بگیرد.

در برخی مجتمع ها، بهتر است محدودیت وزن حیوان نیز تعیین شود؛ مثلا حیوانات بالای ۱۵ یا ۲۰ کیلوگرم مجاز نباشند. این محدودیت معمولا به دلیل نگرانی درباره امنیت، سر و صدا یا استفاده از فضاهای مشترک اعمال می‌شود.

بهترین راه نگهداری از حیوانات در آپارتمان ها و برج ها ساخت خانه هوشمند  می باشد، برای مشاهده هزینه، مزایا و معایب و امکانات خانه هوشمند برای نگهداری از حیوانات کلیک کنید.

همچنین، بعضی مجتمع ها درباره نژاد برخی سگ ها حساسیت بیشتری دارند؛ به ویژه نژادهایی که از نظر رفتاری نیاز به کنترل و آموزش بیشتری دارند.

قانون 2: ثبت اطلاعات، واکسیناسیون و مدارک حیوانات خانگی

یکی از مهم ترین اقدامات برای حفظ امنیت و سلامت ساکنین، ارائه مدارک و مشخصات حیوانات خانگی به مدیر ساختمان است.

مدیریت مجتمع می‌تواند از صاحبان حیوانات بخواهد مدارک زیر را ارائه دهند:

• کارت واکسیناسیون معتبر
• شناسنامه یا مدارک دامپزشکی
• پلاک شناسایی حیوان
• اطلاعات تماس صاحب حیوان

این اطلاعات باعث می‌شود در صورت بروز حادثه، گم شدن حیوان یا شکایت احتمالی، پیگیری موضوع آسان تر باشد.

واکسیناسیون حیوانات خانگی نیز اهمیت بسیار زیادی دارد. حیواناتی که واکسن های ضروری را دریافت نکرده‌اند، ممکن است سلامت سایر ساکنین را تهدید کنند.

به همین دلیل، بهتر است مدیر ساختمان ها از صاحبان حیوانات بخواهند مدارک واکسیناسیون سالانه را ارائه دهند.

قانون 3: تعیین مسئولیت صاحبان حیوانات در قبال آرامش ساختمان

داشتن حیوان خانگی در آپارتمان مسئولیت هایی را نیز به همراه دارد. صاحبان حیوانات باید این اطمینان خاطر را به ساکنین بدهند که حیوان آن ها باعث ایجاد مزاحمت برای دیگران نمی‌شود.

مهم‌ترین مسئولیت‌های صاحبان حیوانات شامل موارد زیر است:

1-      کنترل سر و صدای حیوان

پارس مداوم سگ یا سر و صدای گربه، یکی از رایج ترین دلایل شکایت همسایگان است.

اگر حیوان خانگی آموزش درست نبیند، ممکن است در ساعات مختلف شبانه روز سر و صدای آزار دهنده ایجاد کند و آرامش ساختمان را بر هم بزند. به همین دلیل، آموزش حیوانات اهمیت بسیار زیادی دارد.

2-      تمیز نگه داشتن فضاهای عمومی

صاحبان حیوانات وظیفه دارند  فضولات حیوان را جمع آوری کرده و محیط را تمیز نگه دارند. بی‌توجهی به نظافت می‌تواند باعث ایجاد بوی نامطبوع، آلودگی و نارضایتی سایر ساکنین شود.

در بسیاری از مجتمع های مدرن، محل مشخصی را برای دفع حیوانات در نظر می‌گیرند تا نظافت ساختمان حفظ شود.

3-      کنترل حیوان در فضاهای مشترک

هنگام استفاده از آسانسور، لابی، پارکینگ یا حیاط، صاحب حیوان باید پت خود را کنترل کند.

استفاده از قلاده در فضاهای عمومی یکی از قوانین رایج مجتمع ها است؛ زیرا، باعث می‌شود سایر ساکنین احساس امنیت بیشتری داشته باشند.

قانون 4: تعیین فضای مخصوص حیوانات خانگی در مجتمع

یکی از بهترین راهکارها برای کاهش اختلافات بین ساکنین، تعیین فضای مشخص برای حیوانات خانگی است.

این فضاها می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• پارک کوچک مخصوص سگ ها و گربه ها
• فضای مشخص برای پیاده روی حیوانات
• محل مشخص برای دفع حیوانات
• ایستگاه نظافت حیوانات

وجود این امکانات باعث می‌شود نگهداری حیوانات راحت تر باشد و مزاحمتی برای همسایگان ایجاد نشود.

قانون 5: تعیین حقوق برای صاحبان حیوانات خانگی در آپارتمان

صاحبان حیوانات خانگی نیز حق دارند مانند سایر ساکنین از فضاهای عمومی ساختمان استفاده کنند. مدیریت یا ساکنین ساختمان نباید رفتار ناشایست یا تبعیض آمیز با این افراد داشته باشند.

در واقع، حیوانات می‌توانند از آسانسور استفاده کنند و ورود آن ها به فضاهای عمومی نباید کامل ممنوع شود. البته صاحبان حیوانات باید رفتاری مسئولانه در قبال رفت و آمدهای خود داشته باشند.

آیا نگهداری حیوانات خانگی در آپارتمان از نظر قانون مجاز است؟

بسیاری از افراد تصور می‌کنند قانون به طور کامل نگهداری حیوانات را ممنوع کرده است. اما قوانین موجود بیشتر بر حفظ آرامش، بهداشت و حقوق سایر ساکنان تأکید دارند. در واقع، اصل همزیستی مسالمت آمیز را مهم ترین موضوع آپارتمان نشینی می‌دانند.

طبق قوانین کلی، نگهداری از حیوانات غیر معمولی نظیر مار، میمون، سوسمار، رتیل و از این قبیل حیوانات ممنوع است. البته این ممنوعیت معمولا بر اساس چند ماده و تبصره است. این قوانین را در ادامه بررسی می‌کنیم:

قانون تملک آپارتمان ها درباره نگهداری حیوانات خانگی چه می گوید؟

بر اساس تبصره ماده 3 آیین نامه اجرایی قانون تملک آپارتمان ها مصوب سال ۱۳۴۷، نگهداری حیوانات در بخش های مشترک ساختمان یا همان مشاعات ممنوع است. این ممنوعیت تفاوتی میان حیوان اهلی یا وحشی قائل نمی‌شود و شامل همه حیوانات است.

منظور از مشاعات ساختمان بخش های زیر است:

• راهرو
• پارکینگ
• پشت بام
• حیاط مشترک
• راه پله
• آسانسور

طبق این قانون، نگهداری از کبوتر و پرنده در پشت بام یا حیاط ممنوع خواهد بود.

مروری بر قانون مدنی درباره نگهداری حیوانات خانگی

مطابق ماده ۱۳۲ قانون مدنی، هر فرد می‌تواند از ملک شخصی خود هر طور که می‌خواهد استفاده کند؛ به شرط آنکه این استفاده باعث آسیب یا مزاحمت برای دیگران نشود.

این قانون درباره نگهداری حیوانات خانگی در آپارتمان نیز صدق می‌کند. به بیان ساده، اگر حیوان خانگی داخل واحد مسکونی نگهداری شود و این نگهداری مزاحمتی برای سایر ساکنان ایجاد نکند، نگهداری آن از نظر قانونی ممنوع نیست.

اگر حیوان موجب سلب آسایش همسایه ها شود، ساکنان ساختمان حق اعتراض و شکایت خواهند داشت. مهم ترین مصادیق مزاحمت عبارتند از:

• ایجاد سر و صدای مداوم
• انتشار بوی نامطبوع
• ایجاد آلودگی و مشکلات بهداشتی
• برهم زدن آرامش ساکنان
• ایجاد ترس یا نگرانی برای همسایه ها

در چنین شرایطی، همسایه ها می‌توانند به دلیل ایجاد مزاحمت از صاحب حیوان شکایت کنند.

همچنین، بر اساس ماده ۳۳۳ قانون مدنی، اگر حیوانی به شخص یا اموال دیگران آسیب وارد کند، مالک حیوان مسئول جبران خسارت خواهد بود.  این خسارت می‌تواند شامل موارد مختلفی باشد، از جمله:

• گاز گرفتن یا حمله حیوان به افراد
• آسیب به خودرو یا وسایل ساکنان
• تخریب مشاعات ساختمان
• ایجاد آلودگی و شرایط غیربهداشتی

در چنین مواردی، صاحب حیوان وظیفه دارد خسارت های وارد شده را جبران کند.

همچنین، در برخی شرایط خاص نیز مدیر ساختمان و همسایه ها می‌توانند پیگیری کیفری انجام دهند. این شرایط عبارتند از:

• ایجاد ترس و وحشت عمومی
• نگهداری حیوان بدون واکسیناسیون
• ایجاد آلودگی های محیطی

ماده 688 قانون مجازات اسلامی در خصوص نگهداری حیوان خانگی

ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی می‌گوید که اقدامی که تهدیدی برای بهداشت عمومی باشد، جرم است و می‌تواند پیگرد قانونی داشته باشد.

بر اساس این قانون، اگر نگهداری حیوان در آپارتمان بهداشت عمومی ساختمان را بر هم زند، می‌توانید پیگیری قانونی انجام دهید. برای مثال:

• باعث ایجاد آلوگی شود.
• بوی شدید و منزجر کننده در ساختمان بپیچد.
• فضولات حیوان در مشاعات ساختمان جمع شود.
• بیماری واگیردار به ساکنین منتقل کند.

در چنین شرایطی، ساکنان ساختمان این حق را دارند که از مالک حیوان شکایت کنند. در صورت اثبات تخلف، برای صاحب حیوان مجازات قانونی در نظر گرفته می‌شود. بر اساس منابع حقوقی در کلان شهرهایی از جمله تهران، مشهد و شیراز، این اختلافات بیشتر به چشم می‌خورد.

همچنین، بررسی منابع حقوقی، گزارش های رسانه‌ای و پژوهش های اجتماعی در ایران نشان می‌دهد که بیشترین شکایت ها و اعتراضات ساکنان به ترتیب موارد زیر بوده است:

• سر و صدای حیوان (پارس سگ)
• استفاده از مشاعات ساختمان
• نگرانی بهداشتی از جمله ریزش موی گربه یا سگ در آسانسور و راهرو
• بوی نامطبوع
• ترس کودکان یا سالمندان
• مسائل فرهنگی و مذهبی
• حمله یا گازگرفتگی

مراحل قانونی ثبت شکایت

برای این کار، لازم است ساکنین شکایت خود را به دست مدیر ساختمان برسانند. در مرحله نخست، مدیر ساختمان باید با مراجعه به دادسرا، شکایت خود را ثبت کند.

پس از ثبت شکایت، پرونده برای بررسی اولیه به کلانتری محل ارجاع داده می‌شود. در این مرحله، موضوع از نظر صحت ادعا و میزان مزاحمت بررسی می‌شود.

اگر بررسی های کلانتری نشان دهد که شکایت وارد است، از صاحب حیوان دعوت می‌کنند تا برای توضیح در کلانتری حاضر شود. در بسیاری از موارد، اختلاف میان همسایه ها در همین مرحله و بدون تشکیل پرونده قضایی حل می‌شود.

همچنین بخوانید : شکایت مدیر ساختمان از ساکنین و راه حل قانونی و چالش ها

اما اگر صاحب حیوان در کلانتری حضور پیدا نکند، کلانتری حکم جلب او را صادر می‌کند. پس از تکمیل بررسی ها، پرونده دوباره به دادسرا ارسال می‌شود. در این مرحله، مقام قضایی با توجه به شرایط پرونده، درباره مجازات تصمیم می‌گیرد.

نقش مدیر ساختمان در فرهنگ سازی و آموزش در نگهداری حیوانات خانگی چیست؟

اگر مدیر ساختمان هستید، لازم است با افزایش آگاهی ساکنین درباره حقوق حیوانات و اصول نگهداری، فضایی دوستانه تر و آرام تر برای همه ایجاد کنید. راهکارهای بسیاری وجود دارد که می‌تواند تأثیر زیادی در کاهش اختلافات میان ساکنین داشته باشد، از جمله:

• برگزاری جلسات جهت رفع مشکلات در خصوص نگهداری حیوانات در آپارتمان
• تهیه بروشورهای آموزشی درباره نگهداری صحیح حیوانات خانگی
• آموزش رفتار با حیوانات
• نکات بهداشتی و روش‌های تربیت حیوانات

البته امروزه ممکن است تهیه بروشور هزینه های بسیاری داشته باشد یا اینکه ساکنین نتوانند در جلسات حضور پیدا کنند. در چنین مواردی، حضور یک نرم افزار مدیریت ساختمان می‌تواند کمک کننده باشد.

با پنل مدیریتی مای لابی من می‌توانید نکات آموزشی کوتاه را جهت یادآوری به ساکنین پیامک کنید. حتی می‌توانید جلسات را به صورت آنلاین در این نرم افزار برگزار کنید. حتی قابلیت استفاده از این نرم افزار به عنوان تابلوی اعلانات نیز برای مدیر ساختمان فراهم شده است.

سوالات متداول

1. مسئولیت صاحبان حیوانات خانگی در آپارتمان چیست؟

صاحبان حیوانات باید به طور مرتب واکسیناسیون و سلامت حیوان خود را بررسی کنند. همچنین، باید آموزش لازم را به حیوان خود بدهند تا رفتار تهاجمی یا سر و صدای زیاد نداشته باشد. به علاوه، باید مشاعات ساختمان را از فضولات و آلودگی های حیوان خود تمیز نگه دارند.

2. آیا نگهداری سگ و گربه در آپارتمان جرم است؟

خیر؛ نگهداری گربه در آپارتمان به خودی خود جرم نیست. اما اگر باعث سلب آسایش همسایگان و آلودگی مشاعات شود، امکان شکایت قانونی وجود دارد.

3. آیا حمل حیوان خانگی در آسانسور ممنوع است؟

قانون مستقیمی درباره ممنوعیت حمل حیوان در آسانسور وجود ندارد. اما اگر این موضوع باعث آلودگی، ترس یا مزاحمت برای ساکنان شود، مدیر ساختمان می‌تواند محدودیت هایی تعیین کند.

همچنین بخوانید :  مدیریت و نگهداری مشاعات برج ها بر عهده کیست؟

4. آیا مدیر ساختمان می‌تواند نگهداری حیوانات خانگی در آپارتمان را ممنوع کند؟

مدیر نمی‌تواند به طور کامل نگهداری حیوان داخل واحد شخصی را ممنوع کند. اما می‌تواند درباره موضوع نگهداری و ورود حیوان به مشاعات ساختمان، قوانینی را در اساسنامه ساختمان تعیین کند.

5. مجازات نگهداری سگ و گربه در آپارتمان چیست؟

در قوانین ایران، نگهداری سگ و گربه داخل واحد مسکونی مجازاتی ندارد. اما اگر این موضوع موجب ایجاد مزاحمت، آلودگی، تهدید بهداشت عمومی یا سلب آرامش سایر ساکنان شود، امکان پیگیری قانونی وجود دارد.

6. آیا همسایه می‌تواند بابت سگ شکایت کند؟

بله؛ اگر سگ باعث سر و صدا، آلودگی، ترس یا مزاحمت برای ساکنین شود، همسایه ها می‌توانند از طریق مدیریت ساختمان یا مراجع قانونی شکایت کنند.

7. حکم نگهداری سگ در آپارتمان چیست؟

در قوانین ایران، نگهداری سگ داخل واحد مسکونی مجازاتی ندارد. اما اگر این موضوع موجب ایجاد مزاحمت، آلودگی، تهدید بهداشت عمومی یا سلب آرامش سایر ساکنان شود، امکان پیگیری قانونی وجود دارد.

8. اگر حیوان همسایه سر و صدا کند چه کنیم؟

اگر حیوان خانگی همسایه، مانند سگ یا پرنده، باعث ایجاد سر و صدای آزاردهنده شود، بهتر است ابتدا موضوع را دوستانه و محترمانه با صاحب حیوان مطرح کنید. اگر سر و صدای حیوان به حدی باشد که آسایش ساکنین را مختل کند و صاحب حیوان هیچ همکاری نکند، امکان ثبت شکایت قانونی نیز وجود دارد.

9. آیا نگهداری گربه در مشاعات جرم است؟

بله؛ طبق ماده ۳ آیین نامه اجرایی قانون تملک آپارتمان ها، نگهداری گربه یا سگ یا هر نوع حیوان خانگی در مشاعات ساختمان مانند پارکینگ، راهرو و پشت بام ممنوع است.

سخن آخر

آپارتمان نشینی، چه همراه با حیوانات خانگی و چه بدون آن ها، حقوق فردی و مسئولیت های اجتماعی را به دنبال دارد. اگر قوانین ساختمان درست و دقیق باشند و ساکنین نیز به حقوق یکدیگر احترام بگذارند، محیط زندگی آرام و دوستانه خواهد بود.

از یک سو، صاحبان حیوانات خانگی باید به بهداشت، آموزش حیوان، کنترل رفتار و رعایت آرامش سایر ساکنین توجه کنند. از سوی دیگر، مجتمع‌ ای مسکونی نیز باید با نگاهی منطقی، انسانی و قانون مدار، حقوق صاحبان حیوانات را به رسمیت بشناسند. همچنین، لازم است مدیریت و ساکنین ساختمان از رفتارهای تبعیض آمیز یا محدودیت های غیرمنطقی دوری کنند.

در نهایت، قوانین نگهداری حیوانات خانگی در مجتمع های مسکونی فقط مجموعه‌ای از محدودیت ها نیستند؛ بلکه راهکاری برای رسیدن به همزیستی مسالمت آمیز میان انسان‌ها و حیوانات در زندگی شهری است.